30 lat partnerstwa Kartuzy – Duderstadt. Trzy dekady współpracy i przyjaźni ponad granicami

Mija 30 lat od momentu, gdy gmina Kartuzy podpisała umowę o partnerstwie z niemieckim miastem Duderstadt. Trzy dekady polsko-niemieckiej współpracy zaowocowały nie tylko wieloma wspólnymi projektami i inicjatywami, ale przede wszystkim trwałą przyjaźnią samorządów oraz mieszkańców obu miast.

Początki partnerstwa

Historia partnerstwa sięga 1994 roku, kiedy Torsten Wolfgramm – niemiecki polityk odpowiedzialny za kontakty z Europą Wschodnią – rozpoczął poszukiwania polskiego miasta partnerskiego dla Duderstadt. Dzięki rekomendacji ambasadora RP w Niemczech, Janusza Reitera (pochodzącego z Kościerzyny), wybór padł na Kartuzy – miasto o zbliżonej liczbie mieszkańców i podobnych walorach krajobrazowo-turystycznych.

Determinacja wielu osób doprowadziła do nawiązania pierwszych kontaktów pomiędzy burmistrzem Duderstadt, Lotharem Kochem, a ówczesną burmistrz Kartuz, Marią Kowalewską-Koską. Po wymianie listów intencyjnych zorganizowano pierwsze wizyty – 1 sierpnia 1994 roku delegacja z Duderstadt odwiedziła Kartuzy, a już 2 grudnia tego samego roku przedstawiciele Kartuz złożyli wizytę w Niemczech.

Formalne partnerstwo zainaugurowano 13 maja 1995 roku w Duderstadt, gdzie podpisano porozumienie o współpracy. Dokument ten sygnowali: Lothar Koch – burmistrz Duderstadt, Wolfgang Nolte – dyrektor miasta, Marian Wilkowski – burmistrz Kartuz oraz Zdzisław Sokół – przewodniczący Rady Gminy. Akt partnerstwa potwierdzono 4 września 1995 roku podczas uroczystości w Kartuzach.

W treści dokumentu zadeklarowano dążenie do rozwoju samorządności lokalnej oraz pogłębiania dobrosąsiedzkich i międzyludzkich kontaktów – jako wkład obu miast w budowę zjednoczonej Europy.

Trzy dekady współpracy

Od momentu podpisania umowy partnerstwo rozwijało się dynamicznie i obejmowało wiele obszarów: od współpracy samorządowej, przez wymianę gospodarczą, aż po działania kulturalne i edukacyjne. Kluczową rolę odegrały organizacje społeczne – w Duderstadt powstało Koło Przyjaźni Niemiecko-Polskiej z Hansem Helmutem Müllerem na czele, a w Kartuzach Towarzystwo Przyjaźni Polsko-Niemieckiej, którym od 1996 roku kieruje Roman Tuszyński.

Współpraca między miastami nie ograniczała się do oficjalnych kontaktów samorządowych. Przeciwnie – jednoczyła mieszkańców, szkoły, organizacje pozarządowe, przedsiębiorców, parafie, instytucje kultury i osoby prywatne. To dzięki zaangażowaniu tych środowisk partnerstwo przetrwało próbę czasu i nabrało realnego, społecznego wymiaru.

Dla Kartuz, szczególnie w latach 90., współpraca z Duderstadt miała wymiar strategiczny. Polska dopiero odbudowywała struktury demokratyczne i samorządowe po transformacji ustrojowej w 1989 roku. Wzorce i doświadczenia niemieckich partnerów były wówczas nieocenione – zyskiwali nie tylko samorządowcy, ale również instytucje kultury, przedsiębiorcy, młodzież i osoby wymagające wsparcia.

Mieszkańcy Duderstadt wielokrotnie wykazywali się ogromną solidarnością i otwartością – m.in. przekazując pomoc materialną dla kartuskiego szpitala, hospicjum, domu dziecka czy Ośrodka Pomocy Społecznej.

Obchody jubileuszu 30-lecia

Z okazji 30-lecia partnerstwa we wrześniu 2025 roku do Kartuz przybyła delegacja z Duderstadt z burmistrzem Thorstenem Feike na czele. Towarzyszyli mu członkowie Koła Przyjaźni Niemiecko-Polskiej z przewodniczącym Paulem Schneegansem oraz młodzież z Eichsfeld Gymnasium, której opiekunem był dyrektor Steffen Hartmann.

Uroczystości rozpoczęły się spotkaniem burmistrzów z młodzieżą w sali konferencyjnej Urzędu Miejskiego w Kartuzach. W trakcie rozmów wielokrotnie podkreślano, jak ważną rolę w kontynuowaniu partnerstwa odgrywa młode pokolenie.

15 września odbyło się oficjalne spotkanie jubileuszowe, podczas którego burmistrzowie podpisali Deklarację Jubileuszową. Znalazły się w niej m.in. słowa:

– Z okazji jubileuszu 30-lecia partnerstwa miast Kartuzy – Duderstadt deklarujemy, że naszym wspólnym celem jest dalszy rozwój współpracy. (…) Jesteśmy przekonani, że partnerstwo oparte na wzajemnym zrozumieniu w atmosferze szacunku i życzliwości jest jedyną drogą do budowy silnej i zjednoczonej Europy. Niech więzi przyjaźni łączące Kartuzy i Duderstadt trwają na zawsze.

Wieczorem w Kartuskim Centrum Kultury odbył się uroczysty koncert jubileuszowy z udziałem chóru dziecięcego Hura Chór, chóru Cartusia pod dyrekcją Małgorzaty Kuchtyk oraz solistki Klaudii Kuchtyk. Była to okazja do wspomnień, podsumowań i licznych podziękowań.

Głos burmistrzów

Podczas uroczystości burmistrz Kartuz, Mieczysław Grzegorz Gołuński, który uczestniczył w podpisaniu porozumienia w 1995 roku jako zastępca burmistrza, powiedział:

– Cieszę się ogromnie, że trzydzieści lat temu odważyliśmy się zaufać sobie nawzajem i podpisaliśmy umowę o wyjątkowym partnerstwie naszych miast. To nie tylko zapis na papierze. To żywa więź, którą tworzą ludzie – ich serca, otwartość i gotowość do budowania mostów ponad granicami. Największą wartością partnerstwa jest to, że potrafimy się spotykać – zarówno prywatnie, jak i służbowo – i wciąż pielęgnować relacje tworzone przez lata.

Burmistrz Gołuński wyraził również wdzięczność wobec partnerów:

– Dziękuję Kołu Przyjaźni Niemiecko-Polskiej z Duderstadt oraz Burmistrzowi Thorstenowi Feike za zaangażowanie w rozwijanie tej wyjątkowej przyjaźni.

Zwrócił także uwagę na przyszłość partnerstwa:

– Mam jedno marzenie: byśmy coraz bardziej angażowali młodzież w nasze wspólne działania. To właśnie młode pokolenie powinno przejąć od nas pałeczkę i z takim samym entuzjazmem kontynuować drogę współpracy i przyjaźni.

Partnerstwo z perspektywą

Od 30 lat, co roku na przemian w Kartuzach i Duderstadt, organizowane są wizyty samorządowców, spotkania mieszkańców, wymiany młodzieży, konferencje i wydarzenia kulturalne. To partnerstwo służy nie tylko wymianie doświadczeń, ale przede wszystkim budowaniu trwałych relacji między obywatelami Polski i Niemiec.

W 2015 roku były burmistrz Duderstadt, Wolfgang Nolte, został uhonorowany tytułem Honorowego Obywatela Kartuz, w uznaniu zasług na rzecz rozwoju partnerstwa. Od 2019 roku jego następcą jest Thorsten Feike, który z takim samym zaangażowaniem kontynuuje współpracę z Kartuzami.

Trwałość i przyszłość

Partnerstwo Kartuz i Duderstadt to nie tylko formalna umowa między samorządami, ale przede wszystkim wspólna historia setek ludzi po obu stronach granicy, którzy przez lata budowali wzajemne zaufanie, zrozumienie i przyjaźń.

W czasach, gdy europejska jedność bywa wystawiana na próby, przykład Kartuz i Duderstadt pokazuje, że wartością nadrzędną pozostaje współpraca międzyludzka oparta na szacunku i otwartości. To fundament, na którym można budować nie tylko silne partnerstwa lokalne, ale też wspólną, pokojową Europę.

Źródło: Nadesłane/Urząd Miejski w Kartuzach, Oprac. Paulina Stenka (Art. sponsorowany)