Od 1 września duże zmiany w szkolnych stołówkach i sklepikach. Co zmieni się dla dzieci?

Nowy rok szkolny przyniesie nie tylko pierwszy dzwonek i powrót uczniów do nauki. Od 1 września 2026 roku zaczną obowiązywać nowe zasady dotyczące żywienia dzieci i młodzieży w szkołach i przedszkolach. Zmiany obejmą zarówno posiłki przygotowywane w stołówkach, jak i produkty sprzedawane w szkolnych sklepikach oraz automatach.

Podstawą zmian jest rozporządzenie Ministra Zdrowia z 16 lutego 2026 roku w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań dotyczących żywienia zbiorowego. Akt został opublikowany w Dzienniku Ustaw jako Dz.U. 2026 poz. 197, a jego przepisy zaczną obowiązywać 1 września 2026 roku.

Nowe regulacje zastąpią przepisy obowiązujące od 2016 roku. Ich głównym założeniem jest ograniczenie dostępu do żywności o niskiej wartości odżywczej oraz promowanie zdrowszych nawyków żywieniowych wśród dzieci i młodzieży.

Kogo dotyczą nowe przepisy?

Regulacje obejmą jednostki systemu oświaty, w których prowadzona jest sprzedaż żywności lub żywienie zbiorowe dzieci i młodzieży. W praktyce chodzi m.in. o przedszkola, szkoły podstawowe, szkoły ponadpodstawowe oraz inne placówki objęte systemem oświaty. Nowe zasady będą dotyczyć również podmiotów prowadzących sklepiki szkolne, automaty vendingowe czy żywienie zbiorowe.

Więcej warzyw, produktów pełnoziarnistych i roślinnych

Jednym z głównych kierunków zmian jest zwiększenie udziału produktów roślinnych w codziennym żywieniu dzieci.

Nowe zasady kładą większy nacisk m.in. na:

• warzywa i owoce,
• produkty pełnoziarniste,
• nasiona roślin strączkowych,
• ryby,
• produkty o wyższej wartości odżywczej,
• ograniczenie nadmiaru cukru, soli i tłuszczu,
• wodę jako podstawowy napój.

Ministerstwo Zdrowia wskazuje również na uwzględnienie zasad tzw. diety planetarnej, czyli modelu żywienia zakładającego większy udział produktów roślinnych przy jednoczesnym uwzględnianiu wpływu sposobu odżywiania na środowisko.

Roślinny obiad co najmniej raz w tygodniu

Jedną z bardziej widocznych zmian będzie wprowadzenie obowiązku przygotowania co najmniej raz w tygodniu w pełni roślinnego posiłku obiadowego bazującego na nasionach roślin strączkowych.

To oznacza, że szkolne menu będzie musiało regularnie uwzględniać pełnowartościowe posiłki oparte na produktach roślinnych.

Nowe przepisy przewidują również, że zupy mają być przygotowywane na wywarach warzywnych co najmniej dwa razy w tygodniu.

Zmniejszona zostanie także ilość cukrów dodawanych do napojów przygotowywanych na miejscu.

Woda ma być napojem pierwszego wyboru

Nowe regulacje zwracają również większą uwagę na napoje podawane dzieciom.

W żywieniu zbiorowym preferowana ma być woda, a przepisy ograniczają ilość cukru dodawanego do napojów przygotowywanych w placówkach.

Jednocześnie nowe przepisy określają konkretne grupy produktów, które mogą być sprzedawane dzieciom i młodzieży na terenie jednostek systemu oświaty, w tym w sklepikach i automatach vendingowych.

Co będzie można kupić w szkolnym sklepiku?

Rozporządzenie wprowadza zamknięty katalog grup produktów dopuszczonych do sprzedaży.

Wśród nich znajdują się m.in.:

• pieczywo,
• kanapki,
• sałatki i surówki,
• mleko i produkty mleczne,
• napoje roślinne i roślinne alternatywy produktów mlecznych,
• produkty zbożowe,
• warzywa i owoce,
• suszone owoce i warzywa,
• orzechy i nasiona bez dodatku cukrów, substancji słodzących i soli,
• wybrane soki, przeciery i musy bez dodatku cukrów i substancji słodzących,
• koktajle na bazie mleka lub napojów roślinnych bez dodatku cukrów i substancji słodzących,
• naturalna woda mineralna, źródlana i stołowa,
• inne napoje bez dodatku cukrów i substancji słodzących,
• bezcukrowe gumy do żucia,
• gorzka czekolada o wysokiej zawartości kakao.

Nowe przepisy uwzględniają również produkty bezglutenowe i bezlaktozowe oraz napoje roślinne wzbogacone m.in. w wapń i witaminę B12.

A co z dziećmi na diecie roślinnej?

Wprowadzono także rozwiązanie dotyczące dzieci, które nie spożywają produktów pochodzenia zwierzęcego.

W dniach, w których w stołówce serwowany jest posiłek mięsny lub rybny, placówka będzie musiała zapewnić dziecku pozostającemu na diecie roślinnej alternatywną potrawę roślinną bez dodatku produktów odzwierzęcych.

To jedna ze zmian, które mają uwzględniać różne potrzeby żywieniowe uczniów.

Co zmieni się dla rodziców?

Dla rodziców najważniejsza informacja jest taka, że dzieci nadal będą mogły korzystać ze szkolnych stołówek i sklepików. Zmianie ulegnie przede wszystkim oferta żywieniowa dostępna na terenie placówek.

Nowe przepisy nie regulują tego, co rodzice przygotowują dzieciom w domu i co uczniowie przynoszą ze sobą do szkoły. Regulacje dotyczą żywności sprzedawanej na terenie jednostek systemu oświaty oraz posiłków przygotowywanych w ramach żywienia zbiorowego.

Oznacza to, że rodzice nadal samodzielnie decydują o tym, co dziecko zabiera ze sobą z domu, natomiast szkoła i przedszkole będą musiały dostosować swoją ofertę do nowych wymagań.

Dlaczego wprowadzono nowe zasady?

Ministerstwo Zdrowia wskazuje, że prawidłowe żywienie dzieci i młodzieży ma znaczenie m.in. dla ich samopoczucia, kondycji, koncentracji i prawidłowego rozwoju. Resort podkreśla również rolę szkoły w kształtowaniu nawyków żywieniowych.

Nowe przepisy mają ograniczyć obecność produktów o wysokiej zawartości cukru, soli i tłuszczu, a jednocześnie zwiększyć udział warzyw, owoców, produktów pełnoziarnistych i nasion roślin strączkowych.

Dieta planetarna – co to właściwie oznacza?

Jednym z nowych elementów regulacji jest odwołanie do zasad diety planetarnej.

W praktyce chodzi o model żywienia, w którym większą rolę odgrywają produkty roślinne – przede wszystkim warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste i nasiona roślin strączkowych. Jednocześnie zwraca się uwagę na ograniczenie marnowania żywności oraz bardziej racjonalne korzystanie z zasobów.

Nie oznacza to całkowitego wyeliminowania produktów pochodzenia zwierzęcego. Nowe zasady przewidują m.in. dalsze uwzględnianie ryb oraz produktów mlecznych, a także możliwość stosowania ich roślinnych odpowiedników w określonych sytuacjach.

Sanepid będzie sprawdzał przestrzeganie zasad

Za nadzór nad bezpieczeństwem żywności i żywieniem w placówkach odpowiada m.in. Państwowa Inspekcja Sanitarna. Organy sanitarne prowadzą zarówno kontrole, jak i działania edukacyjne dotyczące prawidłowego żywienia.

Nowe przepisy mają uporządkować wymagania dotyczące zarówno tego, co można sprzedawać uczniom, jak i tego, jak powinny być komponowane posiłki przygotowywane w stołówkach.

Nowe zasady od pierwszego dnia roku szkolnego

Nowe przepisy zaczną obowiązywać 1 września 2026 roku, czyli wraz z rozpoczęciem nowego roku szkolnego.

Dla uczniów oznacza to przede wszystkim zmianę oferty żywieniowej w szkołach i przedszkolach. W stołówkach ma być więcej warzyw, produktów pełnoziarnistych i posiłków roślinnych, a w sklepikach i automatach będzie obowiązywał określony katalog produktów.

Celem zmian jest stworzenie w szkołach i przedszkolach środowiska, w którym zdrowe wybory żywieniowe będą łatwiej dostępne dla dzieci i młodzieży.

Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 lutego 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 197.

Źródła: Ministerstwo Zdrowia, Państwowa Inspekcja Sanitarna, Dziennik Ustaw, Zdj. AI, Oprac. Paulina Stenka